Đề xuất không truy thu thuế với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động

Nhiều doanh nghiệp “bỏ quên” mã số thuế nhiều năm

Anh Nguyễn H.N. (Hà Nội) tạm ngừng kinh doanh từ năm 2013. Mới đây, khi đến cơ quan thuế để làm thủ tục chấm dứt hoạt động, anh được thông báo phải nộp tiền phạt do chậm nộp tờ khai thuế GTGT, thuế TNDN lên tới hơn 20 triệu đồng, cùng tiền lệ phí môn bài từ 1-2 triệu đồng/năm. Tổng số tiền phải nộp hơn 40 triệu đồng.

Anh N. băn khoăn, doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhiều năm, chỉ vì chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt mã số thuế mà phải nộp số tiền không nhỏ.

Tình trạng của anh N. không phải cá biệt. Nhiều chủ doanh nghiệp, hộ kinh doanh cũng rơi vào tình trạng tương tự khi ngừng hoạt động nhưng chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục với cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế.

Bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam cho biết hàng trăm doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã thông báo tạm ngừng kinh doanh từ nhiều năm trước, thậm chí có doanh nghiệp đã tạm ngừng tới 20 năm nhưng chưa làm thủ tục chấm dứt mã số thuế, quyết toán thuế để thực hiện thủ tục giải thể doanh nghiệp. Đến nay, cơ quan thuế đang quyết liệt vào cuộc để làm sạch mã số thuế.

Cơ quan thuế đã chỉ đạo thống nhất các thông báo về khả năng tạm dừng xuất cảnh nếu người nộp thuế không thực hiện thủ tục chấm dứt mã số thuế; đồng thời thông báo tên cán bộ trực tiếp xử lý hồ sơ, số điện thoại để doanh nghiệp, hộ kinh doanh có thể dễ dàng liên hệ với cơ quan thuế và thực hiện thủ tục chấm dứt mã số thuế.

Chia sẻ về những trường hợp tương tự anh N., bà Cúc cho biết có những hộ kinh doanh, doanh nghiệp đã thông báo tạm ngừng kinh doanh nhưng không thực hiện thủ tục giải thể, chấm dứt hoạt động từ năm 2010 đến nay. Khi muốn đóng mã số thuế, người nộp thuế phải nộp lệ phí môn bài hằng năm đến năm 2025 (từ năm 2026 được miễn lệ phí môn bài theo Nghị quyết 68), đồng thời có thể bị xử phạt do không nộp hồ sơ khai thuế GTGT, thuế TNDN.

“Vấn đề làm sạch mã số thuế là rất cần thiết nhằm đảm bảo môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng, tuân thủ pháp luật. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh không cố tình vi phạm. Thậm chí, có trường hợp thành lập doanh nghiệp nhưng chưa có bất kỳ hoạt động kinh doanh nào, chưa đăng ký sử dụng hóa đơn; hoặc từ khi thông báo tạm ngừng hoạt động thì không có bất cứ hoạt động nào, không phát sinh doanh thu, không phát sinh chi phí nhưng đến nay mới làm thủ tục đóng cửa chính thức để làm sạch mã số thuế thì phải nộp số tiền lên đến hàng chục, thậm chí đến cả trăm triệu đồng. Đây thực sự là khó khăn đối với doanh nghiệp, hộ, cá nhân kinh doanh”, bà Nguyễn Thị Cúc nói.

Phân tích thêm, bà Cúc cho rằng, hành vi chấm dứt hoạt động nhưng không gửi thông báo đến cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế là sai phạm theo quy định pháp luật hiện hành. Tuy nhiên, trong trường hợp người nộp thuế thực tế không còn hoạt động mà vẫn bị truy thu lệ phí môn bài, xử phạt hành vi không nộp hồ sơ khai thuế… thì mức xử lý có thể quá nặng, chưa phù hợp với tình hình thực tế và gây khó khăn cho người nộp thuế trong quá trình quyết toán, chấm dứt mã số thuế.

Cần thủ tục dễ dàng, thuận lợi cho người nộp thuế

Theo bà Cúc, hợp lý hơn là chỉ xử phạt hành vi không thông báo ngừng kinh doanh, không thực hiện thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế, qua đó phản ánh đúng bản chất vi phạm và giảm số tiền phải nộp tại thời điểm thực hiện thủ tục chấm dứt hoạt động.

Đối với người nộp thuế còn nợ thuế, vẫn phải xử lý tiền chậm nộp theo đúng quy định hiện hành.

“Điều này sẽ giúp người nộp thuế thực hiện dễ dàng thủ tục chấm dứt hoạt động với cơ quan đăng ký kinh doanh, đăng ký thuế và thực hiện làm sạch mã số thuế nhanh gọn theo đúng chủ trương của Bộ Tài chính và cơ quan thuế đã đề ra”, bà Cúc nhấn mạnh.

Ở góc độ khác, ông Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho biết có tình trạng doanh nghiệp được thành lập nhưng sau đó “bỏ quên”, không triển khai hoạt động kinh doanh thực tế hoặc chỉ hoạt động trong một thời gian ngắn. Trong quá trình đó, doanh nghiệp không phát sinh hoặc ít phát sinh giao dịch, doanh thu, chi phí và không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ về kê khai, nộp thuế, báo cáo tài chính và các báo cáo khác. Hệ quả là doanh nghiệp có thể rơi vào trạng thái 06 – người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký.

Theo ông Được, một trong những nguyên nhân là người nộp thuế thiếu kiến thức pháp luật. Người đại diện theo pháp luật có thể cho rằng công ty không phát sinh giao dịch, không có dòng tiền, chưa tuyển nhân sự, không có doanh thu nên không cần thực hiện các thủ tục về thuế và kế toán. Do doanh nghiệp bị “bỏ quên”, người nộp thuế có thể bị xử phạt vi phạm hành chính do không kê khai, nộp thuế đúng hạn hoặc không thực hiện các nghĩa vụ báo cáo theo quy định. Trong khi đó, mức phạt đối với các hành vi này hiện khá cao.

Ông Được cho rằng, giải pháp quan trọng là tăng cường tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật để người dân và doanh nghiệp hiểu rõ các quy định, tránh vi phạm do không nắm được chính sách.

Đồng thời, cơ quan chức năng cần tăng cường giám sát và giải quyết thủ tục nhanh gọn, không để người dân, doanh nghiệp phải đi lại nhiều lần hoặc bị kéo dài thời gian xử lý.

Bên cạnh trách nhiệm của cơ quan quản lý, người dân và doanh nghiệp cũng cần chủ động tìm hiểu, tuân thủ pháp luật và thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ trong suốt quá trình hoạt động, kể cả khi tạm ngừng hoặc chấm dứt hoạt động kinh doanh.

Cục Thuế triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế – Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” trong 3 giai đoạn.

Giai đoạn 1: Từ ngày ban hành Quyết định đến hết ngày 15/7/2026: kiện toàn bộ máy chỉ đạo; ban hành chương trình hành động cấp địa phương; tiếp nhận danh sách, rà soát sơ bộ, chuẩn hóa thông tin người đại diện, phân nhóm bước đầu; công khai đầu mối tiếp nhận phản ánh; xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết; đăng ký chỉ tiêu KPI.

Giai đoạn 2: Từ ngày 15/7/2026 đến hết ngày 31/10/2026 tập trung gửi thông báo, thư mời, tổ chức làm việc, hướng dẫn, xử lý hồ sơ đơn giản, hồ sơ có thể hoàn tất nhanh và hỗ trợ, giải quyết dứt điểm hồ sơ đã tồn đọng từ 01 năm trở lên; đẩy mạnh công khai, vận động, hỗ trợ hoàn thành nghĩa vụ và thủ tục cho người nộp thuế đúng quy định.

Giai đoạn 3: Từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/12/2026 tập trung xử lý hồ sơ khó, hồ sơ tồn đọng kéo dài, hồ sơ có dấu hiệu rủi ro cao; củng cố, chuyển hồ sơ vi phạm nghiêm trọng theo quy định; tổng hợp, đánh giá, báo cáo kết quả toàn diện Chiến dịch.

Trong đợt rà soát lần này, ngành Thuế tập trung vào đợt rà soát lần này tập trung vào 617.462 doanh nghiệp, gồm 291.962 doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể và 325.500 doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có nợ thuế.

Tác giả: Thanh Phương

Nguồn; taichinhdoanhnghiep.net.vn