Trước cú sốc giá xăng dầu: ‘Việt Nam phản ứng nhanh, linh hoạt nhất khu vực’

Việt Nam phản ứng sớm và linh hoạt nhất

The Business Times đưa tin về việc Chính phủ Việt Nam đã khẩn cấp bãi bỏ thêm nhiều loại thuế đối với xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay.

Theo đó, Việt Nam được xem là một trong những quốc gia phản ứng nhanh nhất trong khu vực trước cú sốc năng lượng. Dù phụ thuộc nhiều vào nguồn cung từ Trung Đông – khiến dễ bị ảnh hưởng khi gián đoạn kéo dài, Việt Nam vẫn sớm đưa ra các biện pháp nhằm giảm tác động của giá nhiên liệu tăng cao.

Chính phủ đã quyết định giảm thuế đối với xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay xuống 0% trong giai đoạn từ ngày 27/3 đến 15/4 và đề xuất áp dụng đến tháng 6/2026. Đây là biện pháp khẩn cấp nhằm giảm chi phí năng lượng và hỗ trợ người dân cũng như doanh nghiệp khi nguồn cung toàn cầu bị ảnh hưởng bởi căng thẳng địa chính trị.

Theo chuyên gia kinh tế Lavanya Venkateswaran từ OCBC, Việt Nam là một trong những nước phản ứng sớm và linh hoạt nhất, luôn theo sát tình hình để kịp thời điều chỉnh chính sách.

Theo Quyết định 482 do Thủ tướng chính phủ ký, các loại thuế như thuế môi trường và thuế tiêu thụ đặc biệt được giảm về 0%, đồng thời không áp dụng thuế giá trị gia tăng đối với nhiên liệu chủ lực.

Bộ Tài chính ước tính việc giảm thuế này sẽ làm giảm thu ngân sách khoảng 7,2 nghìn tỷ đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, đây được xem là cách hỗ trợ gián tiếp giúp người dân và doanh nghiệp giảm bớt áp lực chi phí.

Trước đó, các loại thuế (bao gồm thuế nhập khẩu đã giảm về 0% từ ngày 9/3) chiếm khoảng 38% giá bán lẻ xăng RON95.

Giá nhiên liệu tại Việt Nam đã tăng mạnh trong thời gian gần đây do xung đột ở Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu. Từ cuối tháng 2, giá đã được điều chỉnh 11 lần.

Theo mức điều chỉnh mới nhất, giá xăng RON95 là 24.330 đồng/lít và dầu diesel là 35.440 đồng/lít – đã giảm lần lượt khoảng 19% và 6,5% so với trước đó. Tuy nhiên, trước khi giảm, giá từng đạt mức kỷ lục, tăng tới 68% với xăng và 105% với dầu diesel so với thời điểm trước xung đột Iran.

Chính phủ cũng sử dụng mạnh Quỹ bình ổn giá nhiên liệu, với 9 lần can thiệp trong tháng qua, tổng số tiền gần 5,3 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, do quỹ chỉ còn khoảng 320 tỷ đồng, việc sử dụng đã tạm dừng ở kỳ điều chỉnh gần nhất.

Theo dữ liệu quốc tế, Việt Nam nhập khoảng 88% dầu thô từ vùng Vịnh Ba Tư và gần 49% khí đốt từ Trung Đông – mức phụ thuộc cao trong khu vực.

Ngành vận tải là lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nhất. Khảo sát cho thấy khoảng 90% doanh nghiệp logistics bị tác động, trong đó hơn một nửa chịu ảnh hưởng nghiêm trọng hoặc rơi vào tình trạng khủng hoảng.

Các hãng hàng không trong nước đã lên kế hoạch hủy một số chuyến bay trong thời gian tới do thiếu nguồn cung nhiên liệu.

Các chuyên gia cảnh báo rằng tăng trưởng kinh tế có thể bị ảnh hưởng và lạm phát sẽ chịu áp lực tăng trong những tháng tới. Điều này cho thấy Việt Nam cần đa dạng hóa nguồn năng lượng và đối tác cung cấp.

Về nguồn cung trong nước, Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn có thể duy trì hoạt động ổn định đến cuối tháng 5, trong khi Nhà máy lọc dầu Dung Quất đã tăng sản lượng hơn 10% và đảm bảo nguồn cung đến ít nhất cuối tháng 4.

Song song đó, Chính phủ cũng đẩy mạnh hoạt động ngoại giao để tìm thêm nguồn cung. Việt Nam đã huy động được khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác và đang tìm cách tiếp cận nguồn dự trữ chiến lược, bao gồm từ Nhật Bản.

Ngoài ra, Việt Nam cũng tăng cường hợp tác năng lượng với Nga, nhằm đa dạng hóa nguồn cung và giảm dần sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong tương lai.

Giá xăng dầu Việt Nam ở mức nào so với khu vực?

Theo số liệu từ Global Petrol Prices và các cơ quan quản lý trong khu vực, giá xăng bán lẻ của Việt Nam hiện nằm ở mức trung bình so với các nước láng giềng Đông Nam Á, đứng thứ 66/168 quốc gia.

Cụ thể, vào cuối tháng 3 và đầu tháng 4/2026, giá xăng tại Việt Nam dao động khoảng 0,95-1,05 USD/lít, thấp hơn so với Thái Lan (khoảng 1,25-1,30 USD/lít), Campuchia (khoảng 1,30 USD/lít) và Lào (có thời điểm lên tới 1,7-1,8 USD/lít). Trong khi đó, giá xăng tại Trung Quốc ở mức khoảng 1,15-1,20 USD/lít.

Ở chiều ngược lại, tại Malaysia, giá xăng vẫn được giữ ở mức thấp, dao động khoảng 0,65-0,70 USD/lít nhờ chính sách trợ giá mạnh từ chính phủ. Trong khi đó, Indonesia duy trì mức khoảng 0,70-0,80 USD/lít, với việc nhà nước kiểm soát giá và hạn chế bán nhiên liệu để giảm áp lực tăng giá trong nước, theo Reuters.

Quy đổi theo tiền Việt, giá xăng tại Việt Nam hiện phổ biến trong khoảng 24.000-27.000 đồng/lít, thấp hơn đáng kể so với nhiều nước trong khu vực như Thái Lan (khoảng 32.000 đồng/lít), Lào (khoảng 38.000 đồng/lít) hay Singapore (trên 45.000 đồng/lít), nhưng vẫn cao hơn Indonesia và Malaysia.

Theo đánh giá của các chuyên gia quốc tế, mức giá này phản ánh cách tiếp cận “trung dung” của Việt Nam: không trợ giá trực tiếp quy mô lớn như Malaysia hay Indonesia, nhưng sử dụng công cụ thuế và quỹ bình ổn để hạn chế biến động. Điều này giúp giá nhiên liệu trong nước duy trì ở mức tương đối cạnh tranh, đồng thời giảm áp lực lớn lên ngân sách nhà nước.

Dữ liệu cũng cho thấy Việt Nam hiện thuộc nhóm các quốc gia có giá nhiên liệu thấp hơn mức trung bình toàn cầu (khoảng 1,30-1,35 USD/lít), dù khoảng cách này đang dần thu hẹp khi giá năng lượng thế giới tiếp tục biến động mạnh.

Tác giả: Thiên Ân

Nguồn: vietnamfinance.vn