Giảm giá điện và xăng dầu: ‘Nền kinh tế được hỗ trợ đúng thời điểm’

Trao đổi với Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance, Chuyên gia kinh tế Nguyễn Thường Lạng – Đại học Kinh tế Quốc dân, cho rằng việc điều chỉnh giảm giá điện và xăng dầu là giải pháp có tác động lan tỏa tích cực trong bối cảnh nền kinh tế cần vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa kiểm soát lạm phát. Đây không chỉ là biện pháp hỗ trợ trực tiếp người dân và doanh nghiệp thông qua giảm chi phí năng lượng, mà còn là cách thức điều hành có tính chất hỗ trợ của Nhà nước, góp phần tạo dư địa để ổn định mặt bằng giá và kích thích hoạt động kinh tế.

Cắt giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp

– Thưa ông, việc Chính phủ quyết định giảm giá bán lẻ điện bình quân 2% và đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% có ý nghĩa như thế nào đối với mục tiêu kiểm soát lạm phát?

Ông Nguyễn Thường Lạng: Tôi cho rằng đây là một chính sách rất tích cực và được thực hiện đúng thời điểm. Giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, trong khi thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng được đưa về 0%, sẽ trực tiếp làm giảm chi phí của hai mặt hàng năng lượng quan trọng đối với nền kinh tế.

Điện và xăng dầu đều là những yếu tố đầu vào có ảnh hưởng lớn đến mặt bằng giá cả. Khi giá các mặt hàng này giảm, chi phí sản xuất, vận chuyển và sinh hoạt cũng có điều kiện giảm theo. Qua đó, áp lực lên chỉ số giá tiêu dùng (CPI) được hạn chế, góp phần thực hiện mục tiêu kiểm soát lạm phát trong phạm vi Quốc hội đề ra.

Điểm đáng chú ý là đây cũng là một hình thức hỗ trợ nền kinh tế thông qua công cụ giá cả, bên cạnh các biện pháp điều hành tiền tệ và những chính sách khác. Nhà nước không nhất thiết phải hỗ trợ trực tiếp từng doanh nghiệp hay từng người dân, mà có thể tạo điều kiện giảm chi phí đầu vào thông qua điều chỉnh giá những mặt hàng thiết yếu.

Tác động của chính sách không chỉ dừng ở việc giảm hóa đơn tiền điện hay số tiền người dân phải bỏ ra khi mua xăng. Những ngành sử dụng nhiều điện, xăng dầu trong sản xuất và kinh doanh sẽ có cơ hội tiết giảm chi phí. Chẳng hạn, hoạt động vận tải, đi lại, sản xuất bằng máy móc, thiết bị tiêu thụ nhiều năng lượng đều có thể được hưởng lợi.

Khi chi phí đầu vào giảm, doanh nghiệp có thêm điều kiện điều chỉnh giá bán hàng hóa, dịch vụ. Người tiêu dùng cũng được hưởng lợi từ việc giảm chi phí sinh hoạt và đi lại. Điều này có thể hỗ trợ sức mua, tạo thêm động lực cho tiêu dùng trong những tháng cuối năm.

Tôi cho rằng chính sách này có độ lan tỏa khá tốt. Người dân có tâm lý phấn khởi khi thấy giá điện, xăng dầu giảm, qua đó cũng thể hiện sự quan tâm của Chính phủ đối với đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Quan trọng hơn, chính sách được triển khai vào thời điểm nền kinh tế đang cần thêm động lực để hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng và kiểm soát lạm phát.

– Xét trên phạm vi toàn nền kinh tế, việc giảm chi phí điện và xăng dầu có thể tạo ra những tác động như thế nào đối với sản xuất, đầu tư và tăng trưởng?

Ông Nguyễn Thường Lạng: Tác động đầu tiên là giảm chi phí chung của nền kinh tế, đặc biệt là chi phí năng lượng. Điện và xăng dầu là đầu vào của rất nhiều ngành nghề, nên khi chi phí hai mặt hàng này giảm, doanh nghiệp có điều kiện cải thiện hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Đối với doanh nghiệp, chi phí năng lượng thấp hơn có thể giúp giảm giá thành sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh và cải thiện dòng tiền. Những doanh nghiệp có đơn hàng tốt, có nhu cầu mở rộng sản xuất có thể tận dụng phần chi phí tiết kiệm được để đầu tư thêm máy móc, thiết bị hoặc tuyển dụng lao động.

Ở góc độ tiêu dùng, khi chi phí điện, xăng dầu và đi lại giảm, thu nhập thực tế của người dân được cải thiện. Phần tiền tiết kiệm được có thể chuyển sang các khoản chi tiêu khác, qua đó hỗ trợ sức mua trên thị trường.

Như vậy, chính sách này có thể tạo ra tác động hai chiều: vừa giảm áp lực lạm phát, vừa kích thích đầu tư và tiêu dùng. Đây là sự kết hợp có ý nghĩa trong bối cảnh chúng ta cần duy trì động lực tăng trưởng cao nhưng vẫn phải kiểm soát mặt bằng giá cả.

Bên cạnh đó, tăng trưởng kinh tế còn phụ thuộc vào nhiều động lực khác như đầu tư công, đầu tư tư nhân và xuất nhập khẩu. Khi các động lực này cùng được thúc đẩy, trong khi chi phí năng lượng được tiết giảm, nền kinh tế sẽ có thêm điều kiện thuận lợi để tăng tốc.

Tôi cho rằng việc giảm giá điện, xăng dầu cần được nhìn nhận trong tổng thể các giải pháp điều hành. Nếu kết hợp tốt với giải ngân đầu tư công, khuyến khích đầu tư tư nhân và duy trì đà tăng trưởng thương mại, chính sách giảm chi phí năng lượng có thể góp phần tạo ra một chu kỳ phát triển mới cho nền kinh tế.

Biểu giá điện 5 bậc cần đi cùng ý thức tiết kiệm năng lượng

– Bộ Công Thương đang xem xét phương án điều chỉnh biểu giá điện sinh hoạt từ 6 bậc xuống 5 bậc. Ông đánh giá thế nào về tính hợp lý của phương án này và tác động đối với người tiêu dùng?

Ông Nguyễn Thường Lạng: Tôi cho rằng việc rút biểu giá điện sinh hoạt từ 6 bậc xuống 5 bậc có một số điểm tích cực.

Thứ nhất, việc điều chỉnh các bậc giá có thể giúp mở rộng phạm vi sử dụng điện được hưởng mức giá hỗ trợ. Chẳng hạn, nếu các bậc tiêu thụ được điều chỉnh theo hướng gộp lại, một bộ phận người dân có thể được hưởng mức giá thấp hơn hoặc có lợi hơn so với cách tính trước đây. Điều này thể hiện vai trò hỗ trợ của Nhà nước đối với người tiêu dùng điện sinh hoạt.

Thứ hai, giảm số bậc giá cũng có thể giúp việc quản lý, tính toán và theo dõi hóa đơn điện trở nên đơn giản hơn. Khi có quá nhiều bậc, người sử dụng có thể khó theo dõi mức tiêu thụ của mình đang nằm ở bậc nào và chi phí phát sinh tương ứng ra sao.

Thứ ba, phương án này thể hiện sự đồng hành của Nhà nước với người dân và doanh nghiệp. Trong bối cảnh nền kinh tế cần thêm động lực để phục hồi và tăng trưởng, chính sách giá điện cần có sự hài hòa, không tạo thêm áp lực quá lớn đối với người sử dụng.

Tuy nhiên, tôi cho rằng điều quan trọng là phải thiết kế các bậc giá hợp lý, vừa bảo đảm mục tiêu hỗ trợ người dân, vừa khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả.

Áp giá điện sinh hoạt theo giờ: ‘Hộ vừa ở vừa kinh doanh thêm áp lực chi phí’

– Khi triển khai biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc, theo ông, cần lưu ý những vấn đề gì để chính sách phát huy hiệu quả?

Ông Nguyễn Thường Lạng: Tôi muốn nhấn mạnh hai vấn đề.

Thứ nhất là ý thức tiết kiệm điện của người dân. Việc Nhà nước điều chỉnh biểu giá theo hướng hỗ trợ hơn không có nghĩa là chúng ta có thể sử dụng điện thoải mái, không cần quan tâm đến mức tiêu thụ.

Nếu người dân thấy giá điện giảm rồi tăng cường sử dụng các thiết bị điện một cách thiếu kiểm soát, nhu cầu phụ tải có thể tăng lên, tạo thêm áp lực cho hệ thống điện. Vì vậy, chính sách giá cần đi cùng với việc nâng cao nhận thức về sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.

Thứ hai là trách nhiệm của doanh nghiệp và các cơ quan sử dụng điện. Không chỉ hộ gia đình, doanh nghiệp cũng cần rà soát lại quy trình sản xuất, lựa chọn thiết bị phù hợp và hạn chế tình trạng tiêu hao điện năng không cần thiết. Các cơ quan hành chính cũng cần thực hiện nghiêm việc tiết kiệm điện trong hoạt động thường ngày.

Đây cũng là cơ hội để thúc đẩy quá trình thay thế những thiết bị cũ, tiêu thụ nhiều năng lượng bằng thiết bị có hiệu suất cao hơn. Về lâu dài, cần khuyến khích sử dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng và phát triển những nguồn năng lượng thay thế như điện mặt trời, điện gió, điện sinh khối và các nguồn năng lượng sạch khác.

Việc chuyển đổi năng lượng không thể thực hiện trong một sớm một chiều, nhưng cần được thúc đẩy đồng bộ. Khi người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý cùng nâng cao trách nhiệm trong sử dụng năng lượng, hiệu quả của chính sách giá điện sẽ được cải thiện và áp lực lên hệ thống điện cũng giảm bớt.

Trân trọng cảm ơn ông !

Tác giả: Kỳ Thư

Nguồn: vietnamfinance.vn