Mỹ – Iran cân não ‘con bài’ Hormuz: Sau màn khẩu chiến, sẵn sàng hạ sát bằng tên lửa

Cuộc ‘mặc cả’ bằng lời

Những tuyên bố trái chiều từ các quan chức Iran về việc có đóng cửa eo biển Hormuz hay không tiếp tục gây rối loạn dư luận và làm gia tăng lo ngại trên thị trường năng lượng toàn cầu.

Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc hôm 12/3 cho biết Tehran sẽ không đóng cửa eo biển Hormuz, nhưng nói thêm rằng Iran có quyền bảo đảm an ninh cho tuyến đường vận chuyển quan trọng này.

Ông Amir Saeid Iravani đã đưa ra nhận xét này với các phóng viên tại Liên Hợp Quốc khi được hỏi về phát ngôn của lãnh đạo tối cao mới của Iran, Mojtaba Khamenei, người cùng ngày đã nói rằng “cần tiếp tục sử dụng biện pháp phong tỏa eo biển Hormuz”.

“Chúng tôi sẽ không đóng cửa eo biển Hormuz,” ông Iravani nói. “Nhưng việc duy trì hòa bình và an ninh trên tuyến đường thủy này là quyền vốn có của chúng tôi.”

Trong một tuyên bố đã được chuẩn bị sẵn và đọc cho các phóng viên trước khi trả lời câu hỏi, ông Iravani nói rằng: “Iran hoàn toàn tôn trọng và vẫn cam kết với nguyên tắc tự do hàng hải theo luật biển.

Tuy nhiên, tình hình hiện tại trong khu vực, bao gồm cả eo biển Hormuz, không phải là kết quả của việc Iran thực thi quyền tự vệ hợp pháp của mình.

Thay vào đó, đó là hậu quả trực tiếp từ các hành động gây bất ổn của Mỹ khi phát động các cuộc tấn công nhằm vào Iran và làm suy yếu an ninh khu vực.”

Ông cho biết không có phản hồi nào đối với bình luận của Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, người nói với Sky News trong một cuộc phỏng vấn cùng ngày rằng Hải quân Mỹ có thể cùng với một liên minh quốc tế sẽ hộ tống các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz khi điều đó khả thi về mặt quân sự.

Trước đó cùng ngày, lãnh đạo tối cao của Iran, ông Mojtaba Khamenei, tuyên bố eo biển Hormuz nên được giữ đóng, như một công cụ gây áp lực.

Trong một thông điệp được phát trên truyền hình nhà nước – thông điệp đầu tiên của nhà lãnh đạo tối cao mới kể từ khi được bổ nhiệm kế nhiệm người cha quá cố – ông Mojtaba nói rằng tất cả các căn cứ của Mỹ trong khu vực nên được đóng cửa vì chúng sẽ bị tấn công.

Lãnh đạo tối cao ông Khamenei cũng kêu gọi các nước láng giềng của Iran đóng cửa các căn cứ của Mỹ trên lãnh thổ của họ và cảnh báo rằng Iran sẽ tiếp tục nhắm mục tiêu vào các căn cứ này.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran cho biết các tàu phải phối hợp với hải quân Iran để đi qua eo biển Hormuz trong các bình luận được hãng thông tấn Mehr đăng tải.

“An ninh của eo biển Hormuz có tầm quan trọng sống còn đối với Iran, bởi vì an ninh của đất nước gắn liền với an ninh của khu vực. Với đường bờ biển dài nhất trên Vịnh Ba Tư và Biển Oman, Iran luôn phải gánh chịu chi phí để bảo vệ tuyến đường thủy chiến lược này,” người phát ngôn Iran Esmaeil Baghaei cho biết.

Ông Baghaei nói thêm: “Tình trạng bất ổn do Mỹ và chế độ Zionist gây ra trong khu vực có thể ảnh hưởng đến sự di chuyển của tàu thuyền. Tuy nhiên, Iran không muốn eo biển này trở nên bất ổn, và các tàu thuyền phải phối hợp với hải quân Iran khi đi qua để bảo đảm an ninh hàng hải.”

Đe dọa bằng tên lửa

Ở chiều ngược lại, trong cuộc phỏng vấn với Fox News ngày 12/3, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng các tàu thương mại không nên e ngại khi đi qua eo biển Hormuz và cần “thể hiện sự can đảm” khi di chuyển qua tuyến hàng hải quan trọng này. Ông khẳng định các tàu hàng “không có gì phải sợ”, bất chấp những cảnh báo cứng rắn từ phía Iran.

Ông Trump đồng thời cáo buộc Tehran trong nhiều tháng qua đã hướng “hàng nghìn tên lửa” vào các quốc gia Trung Đông với mục tiêu kiểm soát khu vực, đồng thời nhấn mạnh quân đội Mỹ đã gây thiệt hại nặng cho lực lượng đối phương. Theo ông, Iran hiện không còn đủ năng lực hải quân để tạo ra mối đe dọa lớn trên biển.

Tổng thống Mỹ cũng cho rằng tân Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei “đã bị thương nhưng vẫn còn sống”. Ông Mojtaba trước đó đã phát đi thông điệp đầu tiên kể từ khi lên nắm quyền, song chưa xuất hiện công khai trong những ngày gần đây.

Trong khi đó, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright thừa nhận ngày 12/3 rằng Hải quân Mỹ chưa thể ngay lập tức triển khai hoạt động hộ tống tàu chở dầu qua eo biển do hạn chế về nguồn lực, và việc này có thể phải mất vài tuần để chuẩn bị. Trước đó, hôm 3/3, ông Trump từng tuyên bố hải quân Mỹ sẽ sớm thực hiện nhiệm vụ hộ tống tàu dầu đi qua tuyến hàng hải này, nhưng không nêu mốc thời gian cụ thể.

Hiện hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz vẫn bị gián đoạn khi nhiều chủ tàu lo ngại nguy cơ bị tấn công, khiến dòng chảy dầu khí từ khu vực Vùng Vịnh ra thị trường thế giới bị ảnh hưởng.

Trước đó, tướng Ibrahim Jabbari, cố vấn của tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), tuyên bố lực lượng này đã đóng cửa eo biển và sẽ tấn công bất kỳ tàu nào cố gắng đi qua. Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cũng cho biết đã ghi nhận ít nhất 6 tàu hàng bị tấn công khi tìm cách di chuyển qua khu vực này trong những ngày gần đây.

IRGC bị cho là đã sử dụng máy bay không người lái, tên lửa và cả tàu không người lái mang thuốc nổ để tấn công các tàu chở dầu hoạt động gần eo biển Hormuz và vùng biển lân cận.

Một số tàu thương mại đã bị đánh trúng hoặc hư hại, thậm chí có vụ khiến thủy thủ thiệt mạng, làm dấy lên lo ngại về an toàn hàng hải trong khu vực. Cơ quan tình báo Mỹ đánh giá các cuộc tấn công trực tiếp của Iran vào tàu chở dầu tiềm ẩn rủi ro lớn hơn so với thủy lôi, có thể gây gián đoạn nghiêm trọng đối với nguồn cung năng lượng toàn cầu.

Viễn cảnh một trong những sự gián đoạn nghiêm trọng nhất từng ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể kéo dài đã đẩy giá dầu tăng vọt trở lại trên 100 USD mỗi thùng, sau khi trước đó giảm vào đầu tuần do kỳ vọng xung đột có thể sớm kết thúc.

Tác giả: Thiên Ân

Nguồn: vietnamfinance.vn