Nợ xấu tăng nhanh: Bất động sản khó khăn, ngân hàng trước nguy cơ lớn

Ngân hàng đẩy mạnh xử lý nợ xấu

Áp lực nợ xấu đang gia tăng trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn về dòng tiền, tiêu thụ chậm và chi phí tài chính cao. Điều này phần nào phản ánh qua báo cáo tài chính quý I năm 2026 của các ngân hàng.

Tổng nợ xấu (nợ nhóm 3-5) đến ngày 31/3 của 28 ngân hàng đã công bố báo cáo tài chính quý I tăng lên hơn 292.000 tỷ đồng, chiếm 1,99% tổng số dư nợ cho vay, trong khi con số này vào cuối năm 2025 là 1,85%.

Đáng chú ý, phần lớn ngân hàng đều ghi nhận tỷ lệ nợ xấu tăng lên. Trong 28 nhà băng, chỉ có 3 ngân hàng ghi nhận nợ xấu giảm là VietinBank, NamABank và ABBank.

Nhiều nhà băng có tỷ lệ nợ xấu trên tổng dư nợ vượt mức 3% như NCB (7,25%), Sacombank (6,62%), PGBank (4,03%), VPBank (3,58%), Saigonbank (3,52%), BVBank (3,11%), Eximbank (3,07%)…

Áp lực nợ xấu không còn dừng ở mức nguy cơ dự báo mà trở thành thách thức hiện hữu, buộc hệ thống ngân hàng phải tìm kiếm các mô hình xử lý mới dựa trên công nghệ và cơ chế thị trường.

Công tác xử lý, thu hồi nợ xấu được nhiều nhà băng xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong năm nay.

Ông Trịnh Văn Tuấn, Chủ tịch Hội đồng quản trị (HĐQT) OCB, cho hay, năm nay, OCB tiếp tục tập trung vào công tác quản lý và xử lý nợ. Năm 2025, doanh số thu hồi, xử lý nợ của OCB đã tăng gần gấp đôi so với cùng kỳ.

Ông Phan Đình Tuệ, Thành viên HĐQT Sacombank, cho biết, trước mắt, ngân hàng này vẫn duy trì mức trích lập dự phòng cao nhằm tuân thủ chiến lược quản trị rủi ro thận trọng và gia tăng nguồn lực, đảm bảo an toàn tài chính. Cùng với đó, Sacombank sẽ tập trung nâng cao chất lượng tài sản.

Sacombank là ngân hàng ghi nhận chi phí dự phòng rất cao khi đạt hơn 22.082 tỷ đồng, tăng 109% so với cùng kỳ năm trước.

Nhiều ngân hàng khác cũng chủ động đẩy mạnh trích lập dự phòng rủi ro tín dụng để củng cố bộ đệm tài chính.

BIDV dành gần 5.500 tỷ đồng để trích lập dự phòng rủi ro trong quý I. VPBank cũng tăng mạnh chi phí dự phòng rủi ro lên gần 7.700 tỷ đồng trong 3 tháng đầu năm…

Trong khi đó, nhiều ngân hàng như BIDV, Vietcombank, MSB, Agribank hay Nam A Bank đang đẩy mạnh rao bán tài sản thế chấp nhằm thu hồi nợ vay.

Các nhà phân tích cho rằng, việc các ngân hàng chủ động xử lý tài sản bảo đảm và tăng trích lập dự phòng cho thấy hệ thống đang thận trọng hơn trước áp lực nợ xấu.

Làm sao nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu?

Dù các ngân hàng đã rất nỗ lực nhưng cái nhìn từ giới chuyên gia cho thấy việc xử lý nợ xấu vẫn gặp nhiều khó khăn.

Thời gian qua, nhiều văn bản pháp luật quan trọng đã được ban hành hoặc sửa đổi như Luật Các tổ chức tín dụng 2024, Luật Sửa đổi năm 2025 và Nghị định 304/2025/NĐ-CP về thu giữ tài sản bảo đảm hay Luật Đất đai, Luật Kinh doanh Bất động sản mới… góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn lớn trong xử lý nợ xấu. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai còn nhiều vướng mắc cần tiếp tục hoàn thiện.

Theo ông Đặng Đình Thích – Tổng Giám đốc Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) – dù tỷ lệ nợ xấu nội bảng đang được kiểm soát trong giới hạn cho phép nhưng quy mô nợ xấu tiềm ẩn và các khoản nợ đã được cơ cấu lại vẫn còn lớn, phản ánh những khó khăn của khu vực doanh nghiệp chưa được xử lý triệt để.

Điều đáng nói, rủi ro nợ xấu có xu hướng tập trung theo ngành, đặc biệt ở các lĩnh vực như bất động sản, xây dựng, xuất khẩu và các ngành phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế.

TS. Nguyễn Quốc Hùng – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) – cảnh báo rằng quy mô nợ xấu hiện lên tới hơn 1 triệu tỷ đồng. Nếu không có giải pháp quyết liệt thì lượng tài sản khổng lồ này tiếp tục bị đóng băng.

Nghịch lý hiện nay là thị trường mua – bán nợ vẫn “thiếu người mua, vắng người bán”.

TS. Cấn Văn Lực – chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV – nhận định, việc thanh khoản thị trường thấp do các chủ thể chính vẫn chỉ quanh quẩn giữa VAMC, Công ty TNHH MTV Mua bán nợ Việt Nam (DATC) và các công ty AMC của ngân hàng, khiến dòng vốn tín dụng bị nghẽn trong sổ sách.

Để giải quyết vấn đề này, ông Lê Ngọc Lâm – Tổng giám đốc BIDV – đề xuất Chính phủ cho phép bán nợ xấu theo giá thị trường, dù có thể thấp hơn giá gốc, nhưng đảm bảo quy trình minh bạch để giải phóng nguồn lực.

Đồng quan điểm, TS. Cấn Văn Lực kiến nghị cần cho phép mua bán nợ theo giá thị trường, thúc đẩy chứng khoán hóa nợ xấu và bảo vệ quyền chủ nợ một cách thực chất hơn thay vì quá thiên vị bên đi vay như hiện nay.

Một giải pháp quan trọng nữa là nghiên cứu cơ chế chứng khoán hóa nợ theo định hướng của Nghị quyết 68-NQ/TW, phát triển thị trường mua – bán nợ thứ cấp và tham khảo kinh nghiệm quốc tế trong vận hành thị trường xử lý nợ xấu.

Cùng với đó, việc tăng năng lực tài chính cho VAMC, phát triển hệ thống tổ chức trung gian như định giá khoản nợ, xếp hạng tín nhiệm và môi giới mua – bán nợ cũng được xem là các giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu.

Theo các chuyên gia, nếu hoàn thiện pháp lý và phát triển thị trường mua – bán nợ thì nợ xấu không chỉ là rủi ro mà còn có thể trở thành nguồn lực cho tăng trưởng.

VNDirect cho rằng, trong thời gian tới, áp lực nợ xấu sẽ dần được kiểm soát tốt hơn khi các tiêu chuẩn tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản có mức độ rủi ro cao đang được siết chặt hơn, đồng thời nhiều vướng mắc pháp lý của các dự án bất động sản cũng được tháo gỡ từng bước.

Thêm vào đó, việc hoàn thiện khung pháp lý xử lý nợ xấu, bao gồm định hướng luật hóa Nghị quyết 42 cùng các văn bản hướng dẫn liên quan, được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức tín dụng trong việc thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm.

VIS Rating dự báo trong ‏‏năm 2026‏, tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống ngân hàng có thể giảm thêm khoảng 10 điểm cơ bản‏‏, xuống ‏‏khoảng 2-2,1%‏‏. Triển vọng này được hỗ trợ bởi ‏‏sự ổn định của môi trường kinh doanh trong nước, ‏‏các chính sách hỗ trợ tiếp tục được duy trì‏‏ và ‏‏việc kiểm soát chặt hơn các khoản vay bất động sản có rủi ro cao‏‏.

Tác giả: Minh Dũng

Nguồn: vietnamfinance.vn